تبلیغات
پایگاه دانشجویان دانشگاه های مشهد - عیب های کریستالی2
 
پایگاه دانشجویان دانشگاه های مشهد
زکاة العلم نشره.
درباره وبلاگ


پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
حکایت کسی که علم آموزد و از آن سخن نکند، چون کسی است که گنجی نهد و از آن خرج نکند.

مدیر وبلاگ : حنان کماری علائی
چهارشنبه 20 فروردین 1393 :: نویسنده : گروه مواد

سلام دوستان

سالروز شهادت سید مرتضی آوینی و همچنین روز ملی فناوری هسته ای گرامی باد.

با بخش دوم عیب ­های کریستالی با ما باشید.

خیلی­ ها پرسیدند که این بحث­ ها به چه کاری می­ آید؟ باید بگویم که این سری مباحث در رابطه با ریزساختارهاست و هر اتفاقی که ما در تغییر شکل مومسان یا الاستیک مشاهده می­نماییم، تغییری در ریزساختار ماده به وجود می آورد. این تغییرات همگی در چنین مباحثی مطرح می­گردد.

در ادامه مطلب گذشته به بحث نابجایی می رسیم.

نابجایی  (Dislocation)

نباید عدم حضور چند اتم در یک ردیف از شبکه بلوری با نوعی از عیب که نابجایی نامیده می­شود اشتباه گرفته شود. نظریه نابجایی­ ها نظریه جدیدی است و وقتی به وجود آمد که تشریح تغییر شکل پلاستیک بلورها بدون وجود نابجایی غیرممکن شد. نابجایی ناحیه ­ای از شبکه را که لغزیده است از ناحیه دیگر شبکه که هنوز لغزندگی در آن انجام نشده است جدا می ­سازد.

به عبارت دیگر نابجایی مرز بین منطقه لغزش یافته و لغزش نیافته بلور است و یا نابجایی­ها مرزهای یک برش روی صفحه لغزش هستند. در واقع نابجایی یک پیوستگی است که در آن، شبکه برش نیافته به شبکه برش خورده تبدیل می شود که مرز برش، نابجایی است. اندازه و جهت لغزش به وسیله بردار برگرز معین می شود که طول آن معمولا برابر فاصله اتمی است.

نابجایی‌ها، نقص­هایی هستند که حرکت آن­ها، در تنش‌هایی کمتر از مقاومت تئوری کریستال کامل در برابر تنش برشی باعث تغییر شکل مومسان بلور می‌شود. گرچه نابجایی‌ها باعث نرم‌تر شدن ماده و بیشتر شدن تغییر شکل پلاستیک آن می‌شوند، ولی اگر چگالی نابجایی‌ها در ماده از حد معینی بیشتر شود، این امر منجر به برهم­کنش نابجایی‌ها و قفل شدن آن­ها می‌شود و ماده سخت ­تر می‌شود.

انواع نابجایی

نابجایی لبه ­ای:

اگر یک نیم صفحه (صفحه ناکامل کریستالی) از اتم­ها را در بین صفحات اتمی یک کریستال وارد کنیم (این اتفاق معمولا در حین انجماد اتفاق می­افتد) موجب تغییر موقعیت اتم­های اطرافش می­گردد. به چنین خرابی ای، نابجایی لبه ­ای گفته می­شود. به شکل زیر توجه نمایید:

چند نکته:

    موقعیت نابجایی­ها را با علامت T وارونه نشان می­دهند.

        علامت موقعیت نابجایی لبه ­ای چنان به سمت بالا باشد مثبت و چنانچه به سمت پایین باشد منفی است.

    در نابجایی­های لبه­ ای، بردار برگرز بر خط نابجایی عمود است.

       نابجایی­ های لبه ­ای تنها بر روی یک صفحه لغزشی عمل لغزش را انجام می­دهند.

       نابجایی ­های لبه­ ای در دماهای بالا در صورتی که به یک مانع سخت برخورد کنند می­توانند صفحه­ ی لغزش خود را تغییر داده تا بتوانند عمل بالا رفتن از مانع را انجام دهند.

نابجایی پیچی:
نابجایی پیچی عموما به صورت یک پیچ یا رمپ پارکینگ­ های طبقاتی توصیف می­گردد بدین صورت که اگر یک دور حول محور نابجایی بچرخید به مکان قبلی خود بر نمی­گردید. این نابجایی بر اثر اعمال تنش برشی اتفاق می­افتد. لازم به ذکر است که در این نوع نابجایی بردار برگرز موازی با خط نابجایی می­باشد.

نابجایی مختلط: نابجایی که همزمان هر دو خصوصیت نابجایی پیچشی و لبه­ ای را داشته باشد نابجایی مختلط خوانده می­شود.

مشخصه­ های نابجایی ­ها
        نابجایی­ ها و مشخصات آن­ها تاثیرات مهمی بر روی خواص مکانیکی فلزات دارند. مهمترین این مشخصات میدان کرنشی است که در اطراف نابجایی­ها وجود دارد. این میدان کرنش بر تحرک سایر نابجایی­ ها و امکان تشکیل نابجایی جدید تاثیر گذار است. جهت انجام تغییر شکل پلاستیک به قطعه انرژی داده می­شود که بخشی از آن درون فلز باقی می­ماند. انرژی ذخیره شده به­ صورت انرژی کرنشی همراه نابجایی­ها است.

علاوه بر این در حین تغییر شکل پلاستیک هر نابجایی، نابجایی جدیدی تولید می­کند. علاوه بر آن مرزدانه­ ها و عیوب داخلی نیز می­توانند منجر به تشکیل نابجایی­های جدید شوند و به این ترتیب چگالی نابجایی­ها به ­شدت افزایش می­یابد.

لازم به ذکر است که هر نوع نابجایی ای انرژی آزاد درون شبکه را افزایش می­دهد و موجب ناپایدارتر شدن آن می­گردد.

نویسنده: غزاله سادات اتحادی





نوع مطلب : مهندسی مواد-متالورژی، مقالات علمی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط : عیب های کریستالی1،
شنبه 18 شهریور 1396 04:43 ق.ظ
Hi there to all, how is everything, I think every one is getting more from this site, and your views are good in favor of
new viewers.
جمعه 22 فروردین 1393 11:40 ب.ظ
نظر قبلى من بودم
جمعه 22 فروردین 1393 11:40 ب.ظ
تشكر از كل گروه مواد و به خصوص خانم اتحادى براى زحمتى كه كشیدن...
ممنون
جمعه 22 فروردین 1393 11:10 ب.ظ
از بچگی خیلی به شیمی علاقه داشتم ... ولی نه به اندازه به فیزیک ...
الانم که برقم ...
جمعه 22 فروردین 1393 06:50 ب.ظ
خیلی خوب بود ؛ ممنون ...
تصاویر هم واقعا عالی هستن و به فهم بهتر کمک میکنن ...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :